Fundacje i stowarzyszenia – rachunkowość
praktyczna dla sektora pozarządowego
Rachunkowość fundacji i stowarzyszeń (z suplementem elektronicznym) to ósme wydanie podręcznika, zaktualizowane m.in. pod względem legislacyjnym (stan prawny: 25 marca 2025). Czy nowe wydanie pozytywnie zaskoczy księgowych?
 |
Przyszłość NGO
Książkę można już chyba traktować jak stałą lekturę dla działów finansowych trzeciego sektora – niezbędnik zarówno dla księgowych na starcie, a więc rozpoczynających pracę w organizacjach pozarządowych, jak i mających doświadczenie w prowadzeniu rachunkowości fundacji czy stowarzyszeń.
Regularne aktualizacje podręcznika – zgodne z nowelizacjami przepisów, wymogami rynku, oczekiwaniami w obszarach NGO – są potrzebne, ponieważ sfera działalności non-profit może aktualnie zyskiwać na popularności i mieć niebagatelne znaczenie.
Rafał Nawrocki (certyfikowany księgowy i szkoleniowiec m.in. w zakresie ekonomii społecznej, który specyfikę organizacji pozarządowych zna niemal od podszewki) odnosi się do anglosaskiej socjoekonomii, wskazując, że działalność organizacji pozarządowych – non-governmential organizations (NGO) – ma szansę stać się dla współczesnego pokolenia obiecującą alternatywą aktywności. Jaki nasuwa się wniosek?
Idąc za myślą autora, zwróćmy uwagę, że taka forma uczestnictwa w wytyczaniu ścieżek kulturalnego i ekonomicznego rozwoju (indywidualnego, wspólnotowego) może przekładać się na duże korzyści, dawać satysfakcję – szczególnie w sytuacji nieprzewidywalnych zachowań inwestorskich odzwierciedlających presję, dynamikę wolnego rynku.
Jak zauważa autor, stowarzyszenia i fundacje są interesującym przykładem powiązania misji publicznej z wartością interesów prywatnych. Biorąc pod uwagę zmienność uwarunkowań gospodarczych, politycznych, obserwujemy wahania nastrojów społecznych, spadek zaufania do struktur kojarzących się ze stabilnością, trwałością zabezpieczeń gwarantowanych przez instytucje państwowe. W czasach przemian ekonomicznych, ideowych czy mentalnych (by wskazać za autorem przewidywania klimatycznej katastrofy, skutki pandemii, wyczerpywanie się potencjału zasobów naturalnych, wzrost znaczenia globalnych populizmów, Brexit, wojnę na Ukrainie) widać coraz wyraźniej, że wyuczone wzorce czy schematy postępowań stają się w społeczeństwach niepokojąco bezużyteczne.
Rola niezależnych organizacji wzrasta, gdy reperkusje wydarzeń z obszaru gospodarki i polityki przenoszą się do sfery stosunków społecznych, gdy są widoczne m.in. w relacjach biznesowych (groźne ryzyka finansowe, zdehumanizowane stosunki pracy).
NGO mogą okazać się łącznikiem w różnorodności: stają się bowiem miejscem spotkania motywacji, światopoglądów, punktem wspólnym dla odmiennych wrażliwości, działań charytatywnych – w imię rozwoju szeroko rozumianej kultury, dla realizowania celów obywatelskich, ogólnych czy też osobistych, partykularnych, mających odniesienia do prawa własności.
Ale podręcznik do rachunkowości dla stowarzyszeń i fundacji to nie książka o tym, jak mogłaby ewoluować rola NGO w warunkach zmiennych ekonomicznie.
Warto zwrócić uwagę, że to już trzecia publikacja z serii podręczników o rachunkowości Rafała Nawrockiego i co ciekawe – wszelkie obecne tu dygresje, dodające jego wykładom lekkości (a jakże – księgowy też człowiek), są swego rodzaju wspomagaczami w utrzymaniu uwagi, którą autor, znający potrzeby audytorium, kieruje konsekwentnie na to, co dla księgowych i zarazem jego czytelników najważniejsze. A są to wzory dokumentów i przykłady księgowań dostosowane do wymogów i specyfiki pozarządowego sektora.
Inne książki autora >>
Finanse spółdzielni socjalnych i OSP
Podręcznik przynosi m.in. konkretną merytoryczną pomoc dla spółdzielni socjalnych – podmiotów ekonomii społecznej o charakterze, jak pisze autor, nadal jeszcze nowatorskim na polskim rynku.
Przywołajmy fragment z jego książki: „[…] spółdzielnie socjalne funkcjonują, wiele rozwija się,
osiąga sukcesy, także na zasadzie konkurencji. Z pewnością więc pytania dotyczące
rachunkowości tych podmiotów będą się pojawiać, zapewne wciąż nowe i ciekawsze.
Ufam więc, że ten rozdział książki, stanowiący próbę usystematyzowania niektórych
faktów, będzie odpowiedzią na część tych pytań i przyczyni się do postawienia
pytań następnych”.
Wskazówki / wyjaśnienia dotyczą m.in. zawiłości ewidencji podatkowej, przed którymi stają specjaliści od rachunkowości lub kandydaci na takich specjalistów – w spółdzielni socjalnej oraz w organizacji pozarządowej prowadzącej działalność gospodarczą.
. Polityka rachunkowości dla spółdzielni socjalnej ⇒
W kontekście rachunkowości nie zabrakło odniesień do jednostek ochrony przeciwpożarowej (mają status stowarzyszeń). Jak prowadzić księgowość dla ochotniczych straży pożarnych? Temu zagadnieniu poświęcony jest osobny rozdział.
. Księgowość OSP ⇒
„Fantastyczna Wielkopolska” – czyli czego się dowiesz z podręcznika
Księgowi będą mogli skorzystać w tym wydaniu z przykładów dostosowanych już do aktualnych realiów 2025 roku – teraz bowiem przeliczamy w oparciu o nowe dane.
Ciekawa jest formuła rozwijanego fikcyjnego przykładu z wymyślonymi nazwami i zdarzeniami organizacji. Wychodząc od stworzonego na potrzeby podręcznika stowarzyszenia „Fantastyczna Wielkopolska”, idziemy śladem wyjaśnień teoretycznych, poznając sposoby prowadzenia rachunkowości innych jednostek, i gdzieś w tle odnajdujemy też koloryt lokalnych światów, które kreuje doświadczony dydaktyk. To dobry sposób na uatrakcyjnienie oraz konsekwentne tłumaczenie zagadnień. Bogate treściowo i objętościowo opracowanie ma wspomagać właśnie w rozwiązywaniu określonych zadań.
. Fantastyczna Wielkopolska – przykład (fragment) ⇒
Liczne odesłania między rozdziałami wskazują na powiązania treści, spójność wieloaspektowego wywodu. Od zasad rachunkowości, jej zakresu i funkcji przechodzimy do podstawowych zewnętrznych i wewnętrznych aktów prawnych – przepisów, statutu, polityki rachunkowości (wzory).
Dużo miejsca zajmuje przedstawienie rachunkowości NGO w praktyce, czyli takich kwestii, jak:
Plan kont i obsługa konta księgowego
Fundusze własne i majątek trwały
Należności i zobowiązania
Istota klasyfikacji przychodów i kosztów w organizacjach pozarządowych
Rachunek wyników (wzór)
Przychody w stowarzyszeniach i fundacjach (m.in. darowizny, dotacje, subwencje, zbiórki publiczne, składki członkowskie, przychody statutowe, wolontariat)
Koszty działalności (zarządu, działań statutowych, wolontariatu)
Przychody i koszty, rozliczenia międzyokresowe
Koszty podatkowe, bilansowe
Działalność statutowa odpłatna
Organizacje pożytku publicznego
Księgowość OSP (ochotniczych straży pożarnych)
Uproszczona ewidencja przychodów i kosztów
Środki publiczne w organizacjach pozarządowych
Zamknięcie roku i obowiązki podatkowe
Dwie ostatnie części podręcznika poświęcone są rachunkowości organizacji pozarządowych prowadzących działalność gospodarczą oraz spółdzielni socjalnych.
Księgowi otrzymują w tym opracowaniu uaktualniony zakładowy plan kont. Sprawą bezdyskusyjną jest uwzględnienie stanu prawnego: odesłania wskazują na bieżące przepisy niezbędne do opracowania polityki rachunkowości czy zeznań podatkowych dla trzeciego sektora, a co oczywiste – dodane są przykłady zeznań podatkowych na aktualnych wypełnionych CIT-8, CIT-8/O.
Suplement elektroniczny w swym zasadniczym kształcie nie uległ w tym wydaniu zmianie: to 4 wzorcowe dokumenty polityki rachunkowości, czyli:
- dwa wzory zarządzenia ws. przyjętych zasad (polityki) rachunkowości w wersji skróconej i rozbudowanej (w zależności od preferencji),
- wzór zarządzenia ws. przyjętych zasad (polityki) rachunkowości dla organizacji pozarządowej prowadzącej działalność gospodarczą,
- wzór zarządzenia ws. przyjętych zasad (polityki) rachunkowości dla spółdzielni socjalnej.
Zobacz fragmenty książki:
. ZPK dla organizacji pozarządowej prowadzącej działalność gospodarczą ⇒ . Podstawa prawna ⇒
A.K.
Kupisz książkę lub e-book z rabatem 10%
wpisując w koszyku kod: ST10AK
Jak skorzystać z kodu rabatowego ?
